Bize ile Bağlan

KÜLTÜR SANAT

88 yıl önce bugün ilan edilen bayram: Türk Dil Bayramı

Yayınlanan

aktif

88 yıl önce bugün ilan edilen bayram: Türk Dil Bayramı

”Türk Dili Tetkik Cemiyeti” adıyla 12 Temmuz 1932’de kurulan ve daha sonra “Türk Dil Kurumu” ismini alan cemiyet, ”Birinci Türk Dil Kurultayı”nı 26 Eylül-6 Ekim 1932 tarihleri arasında yaptı.

Yaşamı boyunca Türk diline önem veren Atatürk, daha Türk Dili Tetkik Cemiyeti kurulmadan görüşlerini çeşitli zeminlerde dile getiriyordu.

Atatürk, 2 Eylül 1930’da Prof. Sadri Maksudi (Arsal) Bey’in ”Türk Dili İçin” adlı kitabının iç kapağına, ”Milli his ile dil arasındaki bağ çok kuvvetlidir. Dilin milli ve zengin olması, milli hissin gelişmesinde başlıca etkendir. Türk dili, dillerin en zenginlerindendir; yeter ki bu dil şuurla işlensin. Ülkesini, yüksek istiklalini korumasını bilen Türk milleti, dilini de yabancı diller boyunduruğundan kurtarmalıdır.” ifadelerini yazmıştı.

2 Temmuz 1932’de başlayan ve 11 Temmuz’da sona eren “Birinci Türk Tarih Kongresi”nin ertesi günü, Çankaya’da dil bilimcilerin de katıldığı toplantı sonunda Atatürk, ”Türk Tarihi Tetkik Cemiyeti gibi bir de ona kardeş bir dil cemiyeti kuralım. Adı Türk Dili Tetkik Cemiyeti olsun.” talimatı verdi.

Cemiyet, aynı gün 12 Temmuz 1932’de kuruldu. Cemiyetin kurucuları arasında hepsi milletvekili ve dönemin tanınmış edebiyatçıları, Samih Rifat (Başkan), Ruşen Eşref (Ünaydın), Celal Sahir (Erozan) ve Yakup Kadri (Karaosmanoğlu) beyler yer aldı. Amaçlarını, “Türk dilinin öz güzelliğini ve zenginliğini meydana çıkarmak, onu yeryüzü dilleri arasında değerine yaraşır yüksekliğe eriştirmek.” olarak ilan eden Cemiyet, 26 Eylül – 5 Ekim 1932 tarihleri arasında Dolmabahçe Sarayı’nda Birinci Türk Dili Kurultayı’nı topladı.

Bu ilk kurultayın açılışı, 27 Eylül tarihli Vakit gazetesinde şöyle yer aldı:

“Saat 14.00…Herkes yerinde idi. Biraz sonra Türk’ün büyük mürşidi Gazi hazretleri, yanlarında Büyük Millet Meclisi Reisi Kazım Paşa, Maarif Vekili Reşit Galip Bey, Fethi Bey, Ordu müfettişlerinden Fahrettin, Ali Sait paşalar, kumandanlardan Şükrü Naili, Salih paşalar olduğu halde salona dahil oldular. Bu esnada şehir bandosu, İstiklal Marşı’nı terennüm etmeye başladı.”

Kurultayda farklı meslek gruplarından insanlar yer aldı

Dil bilimcilerin yanı sıra yazarların, her meslekten aydınların, halk temsilcilerinin katıldığı kurultayda çalışma kolları kuruldu.

Ahmet Cevat (Emre) “Sözlük-Terim Kolu”, Ragıp Hulusi (Özden) “Derleme Kolu”, Hasan Ali (Yücel) ”Lenguistik-Filoloji Kolu”, İbrahim Naci (Dilmen) “Yayın Kolu” başkanlığına getirildi.

Türk Dil Kurumu 88 yıl önce, çok sayıda bilim adamı, gazeteci, yazar, devlet adamı ve sanatçı gibi önemli meslek gruplarını topladığı Türk Dili Kurultayı’nda Türkçe’nin önemini vurgulamak için 26 Eylül gününü “dil bayramı” ilan etti.

Cemiyet, 1934’te yapılan kurultayda “Türk Dili Araştırma Kurumu” adını aldı, 1936’daki kurultayda ise adı, bugünkü “Türk Dil Kurumu” olarak değiştirildi.

Atatürk, vefatından kısa süre önce yazdığı vasiyetname ile mal varlığını TDK ile Türk Tarih Kurumuna bıraktı. TDK ve TTK, 1982 Anayasası ile oluşturulan ”Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu”na bağlandı.

Türkçeye verilmesi gereken önemi işaret eden Türk Dil Bayramını 88 yıldan beri çalışmalarıyla güçlendiren TDK, kurulduğu günden bugüne Türk dilinin gelişmesi, doğru kullanılması ve yaygınlaşması için ulusal ve uluslararası alanda projelerini sürdürüyor.

“Bizi biz yapan asıl şey dilimiz”

Romanları ve öykülerinin yanı sıra Türk dili üzerine kaleme aldığı kitaplarla tanınan yazar Feyza Hepçilingirler, 26 Eylül Türk Dil Bayramı’na ilişkin AA muhabirine değerlendirmelerde bulundu.

Hepçilingirler, dilin öncelikle bireysel bir iletişim aracı olduğunu belirterek, bireyin kendisiyle ive diliyle olan ilişkisini belirlediğini ifade etti.

Öz saygısı olan, kendisinden memnun bireyin dilini de önemseyeceğini, olmadığı birileri gibi, yabancı gibi görünmeye çalışmayacağını belirten Hepçilingirler, “Bizi biz yapan asıl şeyin dilimiz olduğunu anladığımızda dilimize tam olarak sahip çıkarız. Hangi görüşten olursak olalım Türkçeyi öncelemeyi başarmamız gerek.” dedi.

“Dilimize karşı takındığımız genel tavır umursamazlık”

Gençlerin kendilerine yeni bir dil yaptığını ve bunu doğal karşıladığını dile getiren Hepçilingirler, gençlerin isyancı olduğunu, verili olana kolayca boyun eğmediklerini belirtti.

Hepçilingirler, ancak gençlere Türkçenin hor görülecek bir dil değil dünyanın en eski sağlam ve geliştirilmeye elverişli diller arasında yer aldığı bilinci aşılanması durumunda onların da diline hoyrat davranması, onu yaralayacak, hırpalayacak icatlardan uzak durmasının sağlanabileceğini ifade etti.

Hepçilingirler, şunları söyledi:

“Bu bilinci kazanan gencin buluşları, Türkçeyi bozmak bir yana, anlam inceliklerine karşılıklar bularak Türkçeyi zenginleştirir bile. Toplum olarak dilimize karşı takındığımız genel tavır ise umursamazlık. Bu umursamazlığı toplumun her kesiminde ve yaşamın her alanında görüyoruz. Yabancılaşmanın şiddetli rüzgarıyla doğudan batıya, batıdan doğuya sürüklenip durduğumuz sürece gidişi Türkçe rayına oturtamayacağımız da açıkça belli. Bence bugün dil devrimini sürdürmenin yolu, Türkçenin Türkçe olarak kalmasını sağlamaktan, yeniden melez bir dil haline gelmesini önlemekten ibaret.”

Devamını görüntüle
Yorum yapmak için tıklayın

Yorum göndermek için giriş yapmış olmanız gerekir Giriş

Bir Cevap bırakın

Kültür

‘Evrenler karışıyor!’ Doctor Strange 2 ne müddet vizyona girecek? İşte gösterim tarihi..

Avengers: Endgame’in sevilen isimlerinden Doctor Strange, Doctor Strange in the Multiverse of Madness isminde ikinci sinemasıyla sevenleri ile …

Yayınlanan

aktif

Yazar

Avengers: Endgame’in sevilen isimlerinden Doctor Strange, Doctor Strange in the Multiverse of Madness isminde ikinci sinemasıyla sevenleri ile buluşacak.

Doctor Strange hayranları, 2. sinemanın yayınlanacağı tarihi sabırsızlıkla bekliyor.

Dr. Strange 2 sinemasının aslen 7 Mayıs 2021 tarihinde çıkması bekleniyordu lakin koronavirüs nedeniyle ertelendi.

Benedict Cumberbatch’in başrolde yer aldığı sinemanın kadrosunda Elizabeth Olsen ve Chiwetel Ejiofor yer alıyor. Filmde ana karakter Doctor Strange’in yanı sıra Spider-Man, Wanda ve Vision karakterlerinin ikinci sinemada yer alması bekleniyor..

Tabip Strange: Çoklu kainat Çılgınlığında, eski ve yeni mistik müttefiklerinin takviyesi ile bilinmeyene seyahat eden tabip Strange’in maceralarını konu ediyor.

Peki Doctor Strange 2 ne müddet çıkacak? Doctor Strange 2 gösterim tarihi açıklandı mı? İşte vizyon tarihi…

Dr Strange 2 ne vakit gösterime girecek?

2 saat 6 dakika uzunluğundaki Doctor Strange 2 sineması, bizim ülkemizde 6 Mayıs Cuma günü vizyona girecek.

Devamını görüntüle

Kültür

Vizyondaki sinemalar

Bu hafta sonu altı yeni sinema vizyona girecek. İşte sinemaseverleri bekleyen o sinemalar… The Bağcılar Bayram Arslan, Su Polen, Erkan …

Yayınlanan

aktif

Yazar

Bu hafta sonu altı yeni sinema vizyona girecek.

İşte sinemaseverleri bekleyen o sinemalar…

The Bağcılar

Bayram Arslan, Su Polen, Erkan Can, Ertan Saban ve Selim Erdoğan’ın başrollerini paylaştığı The Bağcılar yerli aksiyon meraklılarının ilgisini çekmeye aday. Osman Silahyürekli’nin direktörlüğünü üstlendiği sinema, yaşadıkları muhitte uyuşturucu satılmasına karşı cenk açan bir küme arkadaşın kıssasını anlatıyor.

Erzurumlu Mümessil

Burak Bozdağ, Dila Danışman, Burcu Binici, Ayhan Taş ve Metin Yıldız’ın rol aldığı “Erzurumlu Mümessil” isimli imali Servet Aksoy yönetti.

Güldürü tipindeki sinema, devamlı olarak mahalle kahvehanesindeki sakinlere kıssalarını anlatan bir deva mümessilinin yaşamış olduğu olaylar etrafında dönüyor.

Bir Düş Gördüm

Murat Çeri’nin direktörlüğünü üstlendiği “Bir Düş Gördüm” bir dram kıssasını beyazperdeye taşıyacak. Harun kurtuluş Pakoğlu, Nevzat Yılmaz, Recep Çavdar, Ferda Işil ve Fatih Dokgöz halinde isimlerin rol aldığı sinema, trafik kazası geçiren bir çocuğun dünyasına odaklanıyor.

Dirlik Sistemlik

Dudu Yetik, Asiye Dinçsoy ve Betül Esener’in başrollerini paylaştığı “Dirlik Düzenlik”, üç bayandan oluşan bir ailenin hikayesini ele alıyor.

Hekim Strange Çoklu kainat Çılgınlığında

Fantastik öğeler içeren aksiyon tipindeki tabip Strange Çoklu cihan Çılgınlığında, 3 boyutlu IMAX teknolojisi ile izleyicilerin beğenisine sunulacak.

Benedict Cumberbatch, Elizabeth Olsen, Rachel McAdams, Benedict Wong ve Chiwetel Ejiofor’un başrollerini paylaştığı üretimin direktör koltuğunda Sam Raimi oturuyor.

Sinema, eski ve yeni mistik müttefiklerinin takviyesiyle bilinmeyene seyahat eden tabip Strange’in maceralarını bahis ediniyor.

 

Devamını görüntüle

Kültür

CSO’da ritim sesleri yankılanacak

Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası’nda (CSO), 16. internasyonal Vurmalı Çalgılar Şenliği kapsamında, klasik ve tanınan yapıtların vurmalı çalgı …

Yayınlanan

aktif

Yazar

Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası’nda (CSO), 16. internasyonal Vurmalı Çalgılar Şenliği kapsamında, klasik ve tanınan yapıtların vurmalı çalgı uyarlamalarından oluşan konser düzenlenecek.

CSO sanatkarı Dinçer Özer’in, ulusal eğitim Bakanlığı ile iş birliğinde 2007’den beri çocuk ve gençlerin kendilerini tabir edecekleri sanat ortamına ulaşmaları, vakitlerini âlâ alışkanlıklar edinerek sanatla geçirmeleri maksadıyla düzenlemiş olduğu Vurmalı Çalgılar Şenliği kapsamında, ocak ayından beri çeşitli etkinlikler yürütülüyor.

Klasik eserler çalınacak

Şenlik kapsamında, CSO Büyük Salon’da yarın akşam, klasikten popülere temasıyla konser düzenlenecek. Klasik ve tanınan yapıtların vurmalı çalgılar uyarlamalarına yer verilecek konserde, sanatçı Soner Özer’in vurmalı çalgılar için bestelediği iki eser de birinci kez müzikseverlerin beğenisine sunulacak. Dinçer Özer şefliğindeki anlatımlı konseri, Devlet Tiyatrosu sanatkarı Suat Karausta sunacak.

Devamını görüntüle

Trend Haberler