Bize ile Bağlan

Kültür

Hititler’de ‘kabartmalı ortostat’ kültürü Alacahöyük’te başlamış

Yayınlanan

aktif

Hititler'de 'kabartmalı ortostat' kültürü Alacahöyük'te başlamış

Çorum’un Alacahöyük köyündeki Alacahöyük Ören Yeri’nin girişinde bulunan ortostatların (duvarların alt bölümlerinde görülen, belli konuların betimlendiği kabartmalı taş blok) yüzeyindeki kabartmalar turistlerin ilgisini çekiyor.

Kent merkezine 53 kilometre mesafede bulunan Alacahöyük Ören Yeri, farklı medeniyetlere ait yaklaşık 7 bin yıllık geçmişiyle Anadolu’nun en önemli arkeolojik merkezleri arasında gösteriliyor.

Döneminin süper gücü kabul edilen Hititler’in önemli yerleşim yerlerinden olan tarihi kent, giriş kapısında yer alan ikişer metre uzunluğundaki iki andezit sfenks (kafası koç, kuş veya insan, gövdesi ise uzanan bir aslan şeklini alan heykel) ile ziyaretçilerini karşılıyor.

Girişte doğu ve batı kulelerini süsleyen ortostatlarda frizler (mimarlıkta taban kirişi ile çatı arasında kalan, kabartmalarla bezeli ya da düz şerit) halinde gösterilen kabartmalar, kapı sfenksleriyle ziyaretçilerde “sanata önem verilen kent” hissi uyandırıyor.

Alacahöyük Kazı Başkanı ve Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi Protohistorya ve Önasya Arkeolojisi Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Tayfun Yıldırım, AA muhabirine, Hitit şehir kapılarında sfenks ya da aslan gibi koruyucu anlam taşıyan anıtsal heykeltıraşlık eserlerinin Boğazköy’den de tanındığını ancak Alacahöyük’ün, kapı sfenkslerinin yanında yer alan kabartmalı ortostatlar nedeniyle diğer şehir kapılarından ayrıldığını söyledi.

Hitit şehirlerinin surlarla çevrildiğini, bazı kapı girişlerinde “koruyucu” anlamı olan anıtsal sfenkslerin yer aldığını belirten Yıldırım, şöyle devam etti:

“Ancak Alacahöyük’ü diğer Hitit kentlerinden ayıran en önemli özellik, bu kapının sadece anıtsal sfenkslerle değil, ortostat dediğimiz, üzerinde birtakım figürlerin gösterildiği kabartmalı bloklarla girişin her iki yanındaki kulelerin süslenmesidir. Bu kabartmalar aynı zamanda kule duvarlarının alt kısmını güçlendirmekte, nem, rutubet gibi diğer etkenlerden de koruma amacı taşımaktadır. Hitit yazılı belgelerde sözü edilen bayram törenlerinin öyküsel şekilde anlatıldığı bu kabartmalı ortostatlar, Hitit sanatında eşsizdir. Milattan önce 2 bin yılına tarihlenen Boğazkale ya da diğer Hitit şehirlerindeki kapı girişlerinde bu ortostatları göremezsiniz.”

Hititler’de kabartmalı ortostatlara Alacahöyük’ün ardından Hitit İmparatorluğu’nun yıkılışından sonra geç Hitit döneminde Güneydoğu Anadolu ve Suriye’deki Hitit prensliklerine ait kalıntılarda ya da anıtsal şehir surlarında rastlandığını dile getiren Yıldırım, “Alacahöyük’teki ortostatlar, Hitit sanatında öncüdür. Yani kabaca milattan önce 14’üncü yüz yıla tarihlediğimiz bu ortostatlar, Güneydoğu Anadolu ve Suriye topraklarındaki milattan önce 1000’li yıllarda geç Hitit merkezlerinde görülen mimari geleneğin öncüsüdür.” ifadesini kullandı.

Kabartmalar Hititlerin dini dünyasına dair mesajlar veriyor

Yıldırım, ortostatlarda betimlenen figürlerin Hititlerin çeşitli törenleri nasıl icra ettiklerine dair bilgiler sunduğunu vurgulayarak, şöyle devam etti:

“Bu ortostatlar Hititlerin dini dünyasıyla ilgili bize güçlü mesajlar veriyor. Ortostatlar sayesinde belli bir takvime bağlı bayram törenlerinin, kült törenlerinin nasıl gerçekleştiğini öğreniyoruz. Bu açıdan Alacahöyük ayrıcalıklı bir konuma sahip. Bu kent, Hititler için aynı zamanda dini bir prestij kenti. Kente gelenlere bu dinin uygulamalarını göstermek ve etkilemek istiyorlar. Hitit dünyasında bayram törenleri sadece mabetlerde, kutsal yapılarda ya da sarayda kutlanmıyor. Aynı zamanda şehir kapılarının hemen önünde, farklı dini kutlamaların yapıldığına dair elimizde yazılı belgeler var. Bir noktada o yazılı belgelerde anlatılanları buradaki giriş ve etrafındaki sahneler teyit ediyor.”

Alacahöyük şehir kapısındaki kabartmaların mimari açıdan Hititlerde ilk kez görüldüğüne dikkati çeken Yıldırım, şunları kaydetti:

“Alacahöyük’teki Sfenksli Kapı, ortostatlarla Hitit sanatında tek örnektir. Hitit Çağı’nın hemen başına milattan önce 16’ncı yüzyıla tarihlenen Hüseyindede ve İnandık kabartmalı kült vazolarında gördüğümüz dini sahneler, bir sinema şeridi gibi öyküsel anlatımla mimaride Alacahöyük’te ortostatlar üzerinde tekrar karşımıza çıkmaktadır. Bu açıdan eski Hitit kabartmalı eserlerinin dışında ilk kez bir mimari düzenlemede kral ve kraliçenin önderlik ettiği bir törende bu bayramların nasıl kutlandığını öğreniyoruz. Bu açıdan Alacahöyük’ün arkeoloji dünyasında müstesna bir yeri var.”

Yıldırım, Alacahöyük’teki Sfenksli Kapı’nın coğrafya ve jeoloji meraklısı İngiliz Hamilton tarafından 1842 yılında yayınlanmasıyla Alacahöyük’ün dünya arkeoloji literatürüne girdiğini, Türk arkeologlarının Atatürk’ün direktifiyle 1935’ten bu yana çalışmalarını sürdürdüğünü sözlerine ekledi.

Kültür

Diyarbakır’da PKK’nın ziyan verdiği kiliseler onarıldı

Surp Giragos Ermeni ve Mar Petyun Keldani kiliselerinin Etraf, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca sağlanan kaynakla Vakıflar Genel …

Yayınlanan

aktif

Yazar

Surp Giragos Ermeni ve Mar Petyun Keldani kiliselerinin Etraf, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca sağlanan kaynakla Vakıflar Genel Müdürlüğünün kontrollüğünde 2019’da başlatılan onarım emek masrafları tamamlandı.

Kiliseler için 32 milyon lira harcandı

Onarımları tamamlanan ve 7 Mayıs’ta açılışı gerçekleştirilecek kiliseler için 32 milyon harcandı.

Ayrıyeten Surp Giragos Ermeni Kilisesi’nde 8 Mayıs’ta ayin yapılacak.

“Yurt içi ve yurt dışından birçok ziyaretçi oluyordu”

Ayık, “Yurtiçi ve yurt dışından birçok fert kiliseyi ziyaret ediyordu. lakin 2015’te maalesef o hadiselerden ötürü kilise tekrardan ziyan gördü. Kilise görmüş olduğu ziyan sonrası 2019’a kadar kapalı kaldı.” dedi.

“Yıkım olunca büyük bir hüzün duyduk.” tabirini kullanan Ayık, “Hem verdiğimiz çalışmalar boşa gitti bununla birlikte bu türlü bir yapının ziyan görmesi aslında bizi çok üzüyordu.” formunda konuştu.

“Her şey bizim için olağanüstü olarak yapıldı”

Kilisenin tekrardan onarımı için Etraf, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ve Diyarbakır Valiliği ile görüşmeler gerçekleştirdiklerini anlatım eden Ayık şunları kaydetti:

“İlk onarımı cemaatimizden topladığımız yardımlarla yapmıştık. lakin hadiselerden sonrasında bu yardımları toplamak birazcık olanaksız hale geldi. Bu konuda Etraf, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığımızla görüştük, Valiliğimizin de dayanağıyla finansman sağlandı. Vakıflar Genel Müdürlüğü denetiminde bu onarımı gerçekleştirdik. Onarım eski haline müsait olarak yapılmıştır. Kilisede bir torba bile çimento kullanılmadı. Eski harçlar ve yörenin bazalt taşı kullanılmıştır. Onarımla her şey bizim için harika olarak yapıldı.”


“İbadethaneye ziyan vermek, insanlık için utanç verici”

Ayık şöyle konuştu:

“Bu kadar ortadan sonra bu kilisenin açılması bize büyük saadet veriyor. Burası bir tek bir ibadethane değil birebir vakitte bir toplumsal yerdir da. Birinci onarımdan sonrasında burayı günde yüzlerce birey ziyaret ediyordu. Ziyaretçiler içinde her insan vardı, Türk’ü, Müslüman’ı, Hristiyan’ı… Onlar burada birbirilerini görüp konuşuyordu ve haliyle bir yakınlık meydana geliyordu. Şu anda yeniden kilisenin ibadete açılacak olması bizim açımızdan fazlaca memnuniyet verici bir durumdur. İbadethane fakat muayyen bir ırk, makul bir din için değildir. tüm dünya insanlarının gelip allaha dua ettikleri bir yerdir. Kilise, cami, tapınak her türlü ibadethaneye ziyan vermek insanlık için utandırıcı bir durumdur.”


Kilisenin açılışını 7 Mayıs’ta gerçekleştireceklerini aktaran Ayık, 8 Mayıs’ta da büyük bir ritüel yapacaklarını anlatım etti.

Devamını görüntüle

Kültür

Çok mantıklı: beyaz perde koltukları neden kırmızıdır

Hangi şehire giderseniz gidin, beyazperdeye girdiğinizde sizi kırmızı koltuklar karşılayacaktır. Sırf beyazperde değil, opera, tiyatro, konser …

Yayınlanan

aktif

Yazar

Hangi şehire giderseniz gidin, beyazperdeye girdiğinizde sizi kırmızı koltuklar karşılayacaktır.

Sırf beyazperde değil, opera, tiyatro, konser ve öteki sanat etkinliklerinde de kırmızı koltukları görmeniz mümkündür.

Geçmişten günümüze, kültür sanat etkinliklerinin gerçekleştirildiği ortamlarda kırmızı koltuklar adeta bir sembol haline gelmiştir.

Çoklukla alışveriş merkezlerinde, yemek katlarında, restoranların amblemlerinde görmeye alışık olduğumuz kırmızının manasını “daha dikkat çekici” diye düşünürüz.

Kırmızı, özellikle duyu etkisinde, dalga uzunluğu en uzun olan ve memnunluk verici renk olarak isimlendirilir. Kalp basıncı ile birlikte koku duyusunu da tetiklediği, pek epeyce klinik müşahedeyle ortaya konulmuştur. Bu manada uyarıcı bir renk olarak isimlendirilebilir.

Pekala sinema aslına bakarsan karanlık bir ortam iken, neden kırmızı koltukların tercih edildiğini hiç düşündünüz mü…

Sinema koltuklarının kırmızı olmasının nedeni hem biyolojik, hem fizyolojik, bununla bir arada ruhsal…

Sinema koltukları kırmızı zira:

İnsan beyni düşük ve yüksek ışıkta renkleri farklı algılar. Bulunduğumuz ortamda fer azaldıkça etrafımızdaki renkleri mavi görmeye eğilimliyizdir. Düşük ışıkta görmeyi kaybettiğimiz birinci renk ise kırmızıdır. bu yüzden beyaz perde salonlarındaki koltuklar kırmızı renktedir.

Işıklar kapandığında koltuklar da yok olsun ve bize daha uygun bir izleme tecrübesi sunulsun gayesi güdülerek dizayn edilmiştir.

Devamını görüntüle

Kültür

Çarşamba’da 300 yıllık gelenek: Enderun yordamı teravih kılındı

Çarşamba Belediyesi tarafınca kaynaklanan tertip ile Abdullah Paşa Camisi’nde kalabalık bir iştirakle “Enderun Tarzı Teravih ve Cumhur …

Yayınlanan

aktif

Yazar

Çarşamba Belediyesi tarafınca kaynaklanan tertip ile Abdullah Paşa Camisi’nde kalabalık bir iştirakle “Enderun Tarzı Teravih ve Cumhur Müezzinliği” programı düzenlendi. Programında 300 yıllık saray geleneği yaşatıldı.

Teravih öncesinde münavebeli ezan ile başlayan programda hocalar okumalarıyla mest etti. Teravih namazının her 4 rekat ortasında ilahiler okundu. Mehmet Kemiksiz ve Enderun Hafızlar toplumu hocalarının okuduğu rahmetle Çarşambalılar unutulmaz bir akşam yaşadı.

“Camimiz tıklım tıklım doldu”

Teravih namazı sonrası izahat yapan Çarşamba Belediye Lideri Halit Doğan, “Bu geleneği hem Çarşamba’mızda gerçekleştirmenin tıpkı vakitte Enderun yolu teravih kılmakla alakalı büyük bir fedakar çabalama yürüten Mehmet Kemiksiz hocamızı ve beraberindekileri konuk etmenin memnunluğunu yaşadık. Çarşambalı hemşerilerimiz de hayli fazla ilgi gösterdiler. Camimiz tıklım tıklım doldu. Bizim için de unutulmaz bir geceydi” dedi.

“300 yıllık geleneği yaşattık”

Gecenin hocalarından Mehmet Kemiksiz, “Biz tarihte biliyoruz ki çok değil 80 yıl birincinin Rıdvan Paşa Camimizde bu geleneği yaşatan hafızlarımız varmış. Bu gelenek 300 yıllık bir gelenektir. Bugün Çarşambamızda uygulanmasının özel bir hedefi da var. İstanbul’da pek epey yerde bizler bunu uyguladık. Anadolu kentlerinin de kendisine bakılırsa bir sultan mescidi vardır. Bu içinde bulunduğumuz tapınak onlardan bir adedidir. 300 yılık bir geleneğin ihya etmenin huzuru var. Belediye liderimiz bu çeşit kültürel dokuları besleyen işlerde bizlere her müddet dayanak olmuştur” diye konuştu.

Çarşamba İlçe Müftüsü Cemal Uzun ise “Ordu’da çalıştığım vakit Enderun metodu teravih tertibi yapmıştık. Çarşamba’mızda da geniş kapsamlı bir biçimde bunu ifa ettik” biçiminde konuştu.

Vatandaşlar da düzenlenen tertipten çok mutlu kaldıklarını anlatım etti.

Devamını görüntüle

Trend Haberler