Bize ile Bağlan

Kültür

Türk operasının gelişimine katkıda bulunan Semiha Berksoy

Yayınlanan

aktif

Türk operasının gelişimine katkıda bulunan Semiha Berksoy

Sanat yaşamıyla modern ve çağdaş Türk sanatının en önemli isimlerinden “ilklerin kadını” olarak tanınan Semiha Berksoy, ressam Fatma Saime Hanım ile şair Ziya Cenap Berksoy’un çocuğu olarak 1910’da İstanbul Çengelköy’de dünyaya geldi.

Köklü bir aileye mensup Berksoy, ilköğrenimine 1917’de Kadıköy İlkokulu’nda başladı. Henüz ikinci sınıfa giderken ilk hikayesini resimleyerek kağıda ve sıralara yazan sanatçı, bu dönemde davudi sesiyle ilgi çekerek, çeşitli şiir ve operaları seslendirdi.

Ortaokulu birincilikle bitiren Berksoy, İstanbul Kız Lisesi’nde öğrenime başladıktan bir süre sonra yakınlarında konservatuvar açılacağını öğrendi. Darülelhan’da, Türkiye’de Batı müziğinin ilk kadın temsilcilerinden Nimet Vahit Hanım’ın şan öğrencisi olan sanatçı, babası her 2 okula birden gitmesini istemeyince, ona yazdığı bir mektubunda, “Benim ruhumu sürükleyen, bende alev haline gelen bir şey var, o da sanat aşkıdır.” ifadelerini kullandı.

Semiha Berksoy’un en büyük idolü de annesiydi. Sanatçı, annesini hayatının merkezine koyarak, tüm yaşamı boyunca ona olan hayranlığını sanatı ile sergiledi. Henüz 8 yaşındayken annesini o yıllarda salgın olarak çıkan İspanyol nezlesinden kaybeden Berksoy, daha sonra da amcasını veremden kaybetti.

1931’de Muhsin Ertuğrul’un filminde başrol oynadı

Sanatçı, William Shakespeare’in “Hırçın Kız” eserindeki “Kate” rolüyle Muhsin Ertuğrul tarafından açılan Darülbedayi Tiyatro Okulu’nun sınavını kazanarak, eğitim aldı.

Profesyonel sanat hayatına 1931’de Ertuğrul’un çektiği “İstanbul Sokaklarında” adlı ilk sesli Türk filminde başrol oynayarak başlayan Berksoy, 1932’de Darülbedayi’de (İstanbul Şehir Tiyatrosu) çalışmaya başladı ve çeşitli oyunlarda rol aldı.

Sanatçı, burada sahnelenen Türk operetlerinin primadonnası (operada baş kadın rolünü oynayan sanatçı) oldu.

Henüz bir tiyatro öğrencisiyken “Kafatası” piyesinin sahnelenmesi için yapılan çalışmalarda tanıştığı Nazım Hikmet Ran’ın yazdığı “Bu Bir Rüyadır” operetinde “Fatma” rolünü, Cemal Reşit ve Ekrem Reşit Rey’in operetinde “Marlene” rolünü oynadı.

Berksoy ile uzun yıllar karşılıklı mektuplaştığı Nazım Hikmet’in kaleme aldığı mektuplar, daha sonra “Nazım Hikmet ve Tosca’sı Semiha Berksoy” adıyla kitaplaştırıldı.

Atatürk’ün de beğenisini kazandı

Semiha Berksoy, 19 Haziran 1934’de Ahmed Adnan Saygun’un bestelediği ilk Türk opera temsili “Özsoy” adlı eserde canlandırdığı “Ayşim” rolüyle dikkatleri üzerine çekti. Berksoy, sanatıyla Atatürk’ün de beğenisini kazandı.

Ressam Fikret Mualla ile Berksoy, 1930’larda tanıştı. İkilinin dostluğu, Mualla’nın İkinci Dünya Savaşı öncesi Fransa’ya gitmesiyle mektuplara taşındı. Sanatçı, birbirlerine yazdıkları mektupları, yolladıkları resim ve desenleri yayına hazırlayarak, vefatından önce kızı Zeliha Berksoy’a bıraktı. Bu miras “İki Aykırının Mektupları” adıyla okurlarla buluştu.

Ünlü sanatçı, Ankara Devlet Konservatuvarı’nın açtığı sınavı kazanarak devlet bursuyla gittiği Almanya’daki Berlin Devlet Yüksek Müzik Akademisi Opera bölümünü 1939’da birincilikle bitirdi.

Aynı yıl, “Richard Strauss’un 75. Doğum Yılı Festivali”ndeki “Ariadne auf Naxos” Operası’nda “Ariadne” başrolünü yorumlayan sanatçı, bu temsille Avrupa’da opera sahnesine çıkan ilk Türk sopranosu unvanını aldı.

Richard Wagner operalarını yorumladı

Sanatçı, Cemal Reşit Rey’i anma gecesinde yaptığı konuşmada, Avrupa’da çıktığı opera temsilini ve Türkiye’de yaşamasının sebebini şu sözlerle aktarmıştı:

“Kalktım Berlin’e gittim. Avrupa’da ilk operaya ben çıktım. Wagner’in torunu, beni Almanya’da alıkoymak istedi. İstemedim. Vatan daüssılası var bende. Hasta oluyorum. Yani kalamıyorum Avrupa’da. Melankoliye giriyorum. Vatan, vatan, vatanıma hizmet etmek istiyorum. Karşılığını da takdirini de gördüm. Çünkü bana, ‘Seni Türkiye’de takdir eden olmaz. Sen Avrupa’da, Almanya’da kal.’ dediler. ‘Hayır’ dedim. ‘Ben burada da takdir edildim. Bu yanlış bir düşünce.’ Burada da dünya çapında insanlar dolu. Kaynıyor yani bizde. Türk zekası çok üstün. Bizdeki zeka Avrupa’da, Almanlar’da yok. Niye ben orada oturayım? Hamdolsun şu yaşa geldim, takdir görüyorum. Çünkü, Türk milleti zeki. Atatürk’ün hakkı var.”

Berksoy, Türkiye’ye 1940’ta dönerek, ilk konserini Cemal Reşit Rey ile verdi. Richard Wagner operalarında sahne alan sanatçı, 1941’de Ankara’da, Carl Ebert yönetimindeki “Tosca” ve “Madame Butterfly” operalarında da oynadı. Sanatçının “Tosca”daki performansı profesyonel anlamda ilk opera gösterisiydi. Bu ilkler yanında sanatçı “Lüküs Hayat” ve “Deli Dolu” operetlerinde de yer aldı.

1951’de “Birinci Sınıf Dramatik Soprano” oldu

Ankara Devlet Operası’nın kurulmasında Carl Ebert ile birlikte görev alan Berksoy, 1950’de açılan operaya solist olarak atandı.

Sanatçı 1951-1952 opera sezonunda, temsil edilen “Tiefland Çukurova Operası”nda başrol “Marta”yı oynadı ve ses uzmanı A. Lombardie başta olmak üzere diğer uzmanlar tarafından devlet operası kadrosunda “Birinci Sınıf Dramatik Soprano” oldu.

Sanatçıya, 1952’de Carl Ebert tarafından Beethoven’in “Fidelio Operası”nda dramatik soprano “Leonore” başrolü verildi.

Semiha Berksoy, opera rejisörü Feridun Altuna yönetiminde 1961’de “Hensel und Gratel” Operası’nın prömiyerinde “Hexe” başrolünü temsil etti ve 1963’teki “Kültür Bakanlığı 30. Sanat Yılı Jübilesi”nin galasında Verdi’nin “II.Trovatore Operası”nda ünlü “Azucena” rolünü canlandırdı.

Kadıköy Süreyya Operası’nda, “Emir”, “Çardaş Fürstin”, “Maskot” ve “Leblebici Horhor Ağa” operetlerinde primadonna olarak sahneye çıkan sanatçı, 1999’da, New York City Lincoln Center’de, Robert Wilson’un yönetimindeki, Umberto Eco’nun eseri “The Days Before Death, Destruction and Detroit III”te, Tristan ve Isolde Operası’nda Isolde’nin “Aşk Ölümü” aryasını seslendirdi.

Devlet Tiyatrosu’ndaki dramatik oyunlarda birçok defa rol alan ünlü isim, 1966’da çıkan personel kanunuyla yeniden baş sanatçı olup, 1972’de kendi arzusuyla emekli oldu.

Resim ve gerçeküstü öykü alanında eserler verdi

İlk resim derslerini annesinden alan usta sanatçı, 1929’da çizdiği resimleri götürdüğü Güzel Sanatlar Akademisi Namık İsmail Atölyesi’ne, çalışmalarının beğenilmesinden dolayı burslu olarak başladı. Hayatı boyunca resim yapmayı yemek yemek kadar önemli gören sanatçı, avangart tarzdaki modern çalışmalara imza attı.

Refik Epikman ile İsmail Hakkı Toygar Seramik Atölyesi’nde heykel çalışmaları yapan, resim ve gerçeküstü öykü alanında da eserler veren Berksoy’un resimleri aynı zamanda aralarında Berlin, Paris, İstanbul ve New York’un da olduğu birçok şehirde sergilendi.

Berksoy, 1984’te, TBMM tarafından kamu sektöründe görev alan ilk kadın opera sanatçısı olarak, “Atatürk Opera Ödülünü”nün yanı sıra 1961’de Dil Tarih Fakültesi’nde resim ödülü aldı.

İlber Ortaylı’nın, “Küçüklüğünden beri bir drama yaşayan bir kavmin, çileli aydın kuşağına mensup ve o kuşağın en yaratıcı portrelerinin başında gelir. Bunu bizde de anlayanlar var, başkaları da çoktandır anlıyorlar.” dediği Semiha Berksoy, kalp rahatsızlığı sebebiyle tedavi gördüğü hastanede, 15 Ağustos 2004’te 94 yaşındayken vefat etti.

Sanatçı, Atatürk Kültür Merkezi’nde düzenlenen törenin ardından Çengelköy’de toprağa verildi.

Devamını görüntüle
Yorum yapmak için tıklayın

Yorum göndermek için giriş yapmış olmanız gerekir Giriş

Bir Cevap bırakın

Kültür

Diyarbakır’da PKK’nın ziyan verdiği kiliseler onarıldı

Surp Giragos Ermeni ve Mar Petyun Keldani kiliselerinin Etraf, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca sağlanan kaynakla Vakıflar Genel …

Yayınlanan

aktif

Yazar

Surp Giragos Ermeni ve Mar Petyun Keldani kiliselerinin Etraf, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca sağlanan kaynakla Vakıflar Genel Müdürlüğünün kontrollüğünde 2019’da başlatılan onarım emek masrafları tamamlandı.

Kiliseler için 32 milyon lira harcandı

Onarımları tamamlanan ve 7 Mayıs’ta açılışı gerçekleştirilecek kiliseler için 32 milyon harcandı.

Ayrıyeten Surp Giragos Ermeni Kilisesi’nde 8 Mayıs’ta ayin yapılacak.

“Yurt içi ve yurt dışından birçok ziyaretçi oluyordu”

Ayık, “Yurtiçi ve yurt dışından birçok fert kiliseyi ziyaret ediyordu. lakin 2015’te maalesef o hadiselerden ötürü kilise tekrardan ziyan gördü. Kilise görmüş olduğu ziyan sonrası 2019’a kadar kapalı kaldı.” dedi.

“Yıkım olunca büyük bir hüzün duyduk.” tabirini kullanan Ayık, “Hem verdiğimiz çalışmalar boşa gitti bununla birlikte bu türlü bir yapının ziyan görmesi aslında bizi çok üzüyordu.” formunda konuştu.

“Her şey bizim için olağanüstü olarak yapıldı”

Kilisenin tekrardan onarımı için Etraf, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ve Diyarbakır Valiliği ile görüşmeler gerçekleştirdiklerini anlatım eden Ayık şunları kaydetti:

“İlk onarımı cemaatimizden topladığımız yardımlarla yapmıştık. lakin hadiselerden sonrasında bu yardımları toplamak birazcık olanaksız hale geldi. Bu konuda Etraf, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığımızla görüştük, Valiliğimizin de dayanağıyla finansman sağlandı. Vakıflar Genel Müdürlüğü denetiminde bu onarımı gerçekleştirdik. Onarım eski haline müsait olarak yapılmıştır. Kilisede bir torba bile çimento kullanılmadı. Eski harçlar ve yörenin bazalt taşı kullanılmıştır. Onarımla her şey bizim için harika olarak yapıldı.”


“İbadethaneye ziyan vermek, insanlık için utanç verici”

Ayık şöyle konuştu:

“Bu kadar ortadan sonra bu kilisenin açılması bize büyük saadet veriyor. Burası bir tek bir ibadethane değil birebir vakitte bir toplumsal yerdir da. Birinci onarımdan sonrasında burayı günde yüzlerce birey ziyaret ediyordu. Ziyaretçiler içinde her insan vardı, Türk’ü, Müslüman’ı, Hristiyan’ı… Onlar burada birbirilerini görüp konuşuyordu ve haliyle bir yakınlık meydana geliyordu. Şu anda yeniden kilisenin ibadete açılacak olması bizim açımızdan fazlaca memnuniyet verici bir durumdur. İbadethane fakat muayyen bir ırk, makul bir din için değildir. tüm dünya insanlarının gelip allaha dua ettikleri bir yerdir. Kilise, cami, tapınak her türlü ibadethaneye ziyan vermek insanlık için utandırıcı bir durumdur.”


Kilisenin açılışını 7 Mayıs’ta gerçekleştireceklerini aktaran Ayık, 8 Mayıs’ta da büyük bir ritüel yapacaklarını anlatım etti.

Devamını görüntüle

Kültür

Çok mantıklı: beyaz perde koltukları neden kırmızıdır

Hangi şehire giderseniz gidin, beyazperdeye girdiğinizde sizi kırmızı koltuklar karşılayacaktır. Sırf beyazperde değil, opera, tiyatro, konser …

Yayınlanan

aktif

Yazar

Hangi şehire giderseniz gidin, beyazperdeye girdiğinizde sizi kırmızı koltuklar karşılayacaktır.

Sırf beyazperde değil, opera, tiyatro, konser ve öteki sanat etkinliklerinde de kırmızı koltukları görmeniz mümkündür.

Geçmişten günümüze, kültür sanat etkinliklerinin gerçekleştirildiği ortamlarda kırmızı koltuklar adeta bir sembol haline gelmiştir.

Çoklukla alışveriş merkezlerinde, yemek katlarında, restoranların amblemlerinde görmeye alışık olduğumuz kırmızının manasını “daha dikkat çekici” diye düşünürüz.

Kırmızı, özellikle duyu etkisinde, dalga uzunluğu en uzun olan ve memnunluk verici renk olarak isimlendirilir. Kalp basıncı ile birlikte koku duyusunu da tetiklediği, pek epeyce klinik müşahedeyle ortaya konulmuştur. Bu manada uyarıcı bir renk olarak isimlendirilebilir.

Pekala sinema aslına bakarsan karanlık bir ortam iken, neden kırmızı koltukların tercih edildiğini hiç düşündünüz mü…

Sinema koltuklarının kırmızı olmasının nedeni hem biyolojik, hem fizyolojik, bununla bir arada ruhsal…

Sinema koltukları kırmızı zira:

İnsan beyni düşük ve yüksek ışıkta renkleri farklı algılar. Bulunduğumuz ortamda fer azaldıkça etrafımızdaki renkleri mavi görmeye eğilimliyizdir. Düşük ışıkta görmeyi kaybettiğimiz birinci renk ise kırmızıdır. bu yüzden beyaz perde salonlarındaki koltuklar kırmızı renktedir.

Işıklar kapandığında koltuklar da yok olsun ve bize daha uygun bir izleme tecrübesi sunulsun gayesi güdülerek dizayn edilmiştir.

Devamını görüntüle

Kültür

Çarşamba’da 300 yıllık gelenek: Enderun yordamı teravih kılındı

Çarşamba Belediyesi tarafınca kaynaklanan tertip ile Abdullah Paşa Camisi’nde kalabalık bir iştirakle “Enderun Tarzı Teravih ve Cumhur …

Yayınlanan

aktif

Yazar

Çarşamba Belediyesi tarafınca kaynaklanan tertip ile Abdullah Paşa Camisi’nde kalabalık bir iştirakle “Enderun Tarzı Teravih ve Cumhur Müezzinliği” programı düzenlendi. Programında 300 yıllık saray geleneği yaşatıldı.

Teravih öncesinde münavebeli ezan ile başlayan programda hocalar okumalarıyla mest etti. Teravih namazının her 4 rekat ortasında ilahiler okundu. Mehmet Kemiksiz ve Enderun Hafızlar toplumu hocalarının okuduğu rahmetle Çarşambalılar unutulmaz bir akşam yaşadı.

“Camimiz tıklım tıklım doldu”

Teravih namazı sonrası izahat yapan Çarşamba Belediye Lideri Halit Doğan, “Bu geleneği hem Çarşamba’mızda gerçekleştirmenin tıpkı vakitte Enderun yolu teravih kılmakla alakalı büyük bir fedakar çabalama yürüten Mehmet Kemiksiz hocamızı ve beraberindekileri konuk etmenin memnunluğunu yaşadık. Çarşambalı hemşerilerimiz de hayli fazla ilgi gösterdiler. Camimiz tıklım tıklım doldu. Bizim için de unutulmaz bir geceydi” dedi.

“300 yıllık geleneği yaşattık”

Gecenin hocalarından Mehmet Kemiksiz, “Biz tarihte biliyoruz ki çok değil 80 yıl birincinin Rıdvan Paşa Camimizde bu geleneği yaşatan hafızlarımız varmış. Bu gelenek 300 yıllık bir gelenektir. Bugün Çarşambamızda uygulanmasının özel bir hedefi da var. İstanbul’da pek epey yerde bizler bunu uyguladık. Anadolu kentlerinin de kendisine bakılırsa bir sultan mescidi vardır. Bu içinde bulunduğumuz tapınak onlardan bir adedidir. 300 yılık bir geleneğin ihya etmenin huzuru var. Belediye liderimiz bu çeşit kültürel dokuları besleyen işlerde bizlere her müddet dayanak olmuştur” diye konuştu.

Çarşamba İlçe Müftüsü Cemal Uzun ise “Ordu’da çalıştığım vakit Enderun metodu teravih tertibi yapmıştık. Çarşamba’mızda da geniş kapsamlı bir biçimde bunu ifa ettik” biçiminde konuştu.

Vatandaşlar da düzenlenen tertipten çok mutlu kaldıklarını anlatım etti.

Devamını görüntüle

Trend Haberler